Mutfak gideri neden kokar?

Evi havalandırdığınız hâlde geçmeyen ağır bir koku çoğu zaman tek bir noktadan gelir: eviyenin altından. Mutfak gideri neden kokar sorusunun cevabı, giderin temiz olup olmamasından çok, gider ile kanalizasyon arasındaki hava geçişini kimin engellediğiyle ilgilidir. O görev sifona aittir ve sifon işini yapamadığında koku doğrudan mutfağa girer.

Kokuyu tutan asıl parça: sifon

Eviye altındaki sifon, içinde bir miktar suyu sürekli tutacak biçimde tasarlanmıştır. Bu su kilidi, kanalizasyon hattındaki gazın yukarı çıkmasını engelleyen fiziksel bir bariyerdir. Su kilidi bozulduğu anda gider ile mutfak arasında açık bir bağlantı oluşur ve koku engelsiz biçimde içeri geçer. Dolayısıyla kokuyla mücadelede ilk soru şudur: sifonda su var mı, varsa neden yetersiz? Şişe tipi, körüklü ve dirsekli sifonların hepsi aynı ilkeye göre çalışır; aralarındaki fark tuttukları su miktarı ve temizlenme kolaylığıdır.

Koku gerçekten giderden mi geliyor?

Sifonu sökmeden önce kaynağı doğrulamak zaman kazandırır. Eviye giderinin ağzını ıslak bir bezle sıkıca kapatın ve mutfağı bir süre kapalı tutun. Koku belirgin biçimde azalıyorsa kaynak giderdir. Azalmıyorsa çöp kovası, buzdolabının yoğuşma tahliye kanalı, davlumbaz filtresi ya da dolapta unutulmuş bir gıda da aynı etkiyi yaratabilir. Bulaşık makinesinin taban filtresi ve kapak contası, mutfakta koku üreten ve sıkça gözden kaçan iki noktadır.

Mutfak gideri neden kokar? Başlıca nedenler

• Sifon suyunun buharlaşması: Uzun süre kullanılmayan bir gider, içindeki suyu yavaşça buharlaştırır. Tatilden dönenlerin sıkça karşılaştığı tablo budur.
• Yağ ve besin artığı katmanı: Boru iç çeperinde biriken yağ tabakası zamanla bozunur ve kendi başına keskin bir koku üretir. Bu durumda su akışı da yavaşlamış olur.
• Sifonsuz bağlantı: Eviye çıkışının sifon kullanılmadan doğrudan gider borusuna sokulması, kokuya açık kapı bırakır. Tadilat sonrası en sık görülen hatalardan biridir.
• Bulaşık makinesi hortumunun yanlış bağlanması: Hortum sifonun su kilidini atlayacak şekilde bağlandığında ya da yeterli yükseklikte kavis verilmediğinde koku hem mutfağa hem makinenin içine geçer.
• Havalandırma yetersizliği: Havalık borusu tıkalıysa tahliye sırasında hatta emme oluşur ve sifondaki su çekilir. Gurultu sesi ardından gelen koku bunun tipik göstergesidir.
• Gevşek rakor ve conta: Sifon parçaları arasındaki contalar oturmadığında, sızıntı olmasa bile hava geçişi olur.
• Dolap içindeki ıslak yüzeyler: Küçük bir sızıntının uzun süre kurumaması, kanalizasyon kokusuna benzer küf kokusu üretir.

Bulaşık makinesi hortumuna dikkat

Tahliye hortumu, tezgah seviyesine yakın bir noktadan kavis yaptırılarak bağlanmalıdır. Bu yükseklik, gider hattındaki suyun ve kokunun makineye geri dönmesini engeller. Hortum yerde sürünerek doğrudan sifona giriyorsa, hem makine içinde ağır bir koku birikir hem de mutfağa yayılan koku kalıcı hâle gelir.

Evde uygulayabileceğiniz adımlar

1. Gideri bol miktarda ılık suyla çalıştırın. Koku birkaç saat sonra geri gelmiyorsa neden kuruyan su kilidiydi demektir.
2. Sifonu sökmeden önce altına geniş bir kap koyun, ardından alt haznesini açıp biriken artığı boşaltın ve parçaları fırçayla temizleyip durulayın.
3. Contaları takarken oturma yüzeylerinin temiz olduğundan emin olun; artık kalan bir conta düzgün sızdırmazlık sağlamaz.
4. Bulaşık makinesi hortumunun kavisini kontrol edin, gerekiyorsa hortumu uygun yükseklikte sabitleyin.
5. Dolap içindeki tüm bağlantıları kurulayın ve bir gün sonra tekrar bakın; ıslanan nokta size sızıntının yerini gösterir.
6. Yemek yağlarını lavaboya dökmeyi bırakın. Yağ soğudukça boru çeperine yapışır ve hem kokunun hem tıkanıklığın kaynağı olur.

Piyasada satılan güçlü kimyasal açıcılar bu noktada iyi bir fikir değildir. Asit ve kostik esaslı ürünler sifon contalarını, metal parçaları ve gider borusunun ek yerlerini yorar; koku kaynağı birikintiyi de tam olarak temizlemez. Açıcı döküldükten sonra sökülen bir sifon ise sizin için ciddi bir tahriş riski taşır.

Hattın daraldığını gösteren işaretler

Kokuya aşağıdaki belirtilerden biri eşlik ediyorsa, sorun yalnızca su kilidiyle sınırlı değildir.

• Eviyedeki suyun gözle görülür şekilde yavaş çekilmesi ya da bir süre bekleyip birden boşalması.
• Tahliye sırasında gurultu duyulması ve yan gider ağzından kabarcık çıkması.
• Bulaşık makinesi suyunu bastığında eviyede su seviyesinin yükselmesi.
• Sifon temizlendikten kısa süre sonra kokunun aynı şiddetle geri dönmesi.
• Aynı kolona bağlı başka bir noktada da benzer şikâyetin görülmesi.

Koku geçmiyorsa sorun daha derinde olabilir

Sifonu temizlediğiniz hâlde koku birkaç gün içinde geri dönüyorsa, kaynak dairenizin dışındadır. Kolon hattında birikmiş yağ katmanı, bina ana gider hattındaki kısmi tıkanıklık ya da çatıya kadar çıkması gereken havalık borusunun kapanmış olması bu tablonun bilinen nedenleridir. Aynı binadaki başka dairelerde de benzer şikâyet varsa bu ihtimal iyice güçlenir.

Bina hatlarında yağ birikintisi genellikle yatay bölümlerde ve dirseklerde toplanır. Bu bölgelerde kesit daraldıkça atık su yavaşlar, yavaşlayan su daha çok katı madde bırakır ve süreç kendini besler. Kokunun sıcak aylarda belirginleşmesi de aynı birikintiyle ilgilidir; organik artığın bozunması sıcaklıkla birlikte hızlanır.

Böyle durumlarda hattın nereden daraldığını görmek gerekir. Gider ve kanal açma hizmetimizde hat kamerayla görüntülenerek birikintinin yeri belirlenir, ardından uygun yöntemle temizlenir. Kokunun kaynağı net olarak tespit edildiğinde çözüm de geçici olmaktan çıkar.