Lavabo neden sürekli tıkanır?

Bir lavabonun yılda bir kez tıkanması olağan bir kullanım sonucudur. Ancak aynı lavabo birkaç haftada bir yavaşlıyor ve suyu geç çekiyorsa ortada tekrarlayan bir neden vardır. Lavabo neden sürekli tıkanır sorusunun cevabı çoğu zaman tek bir tıkaç değil; birikim hızını artıran bir kullanım biçimi ya da tesisattaki yapısal bir eksikliktir.

Mutfak lavabosunda asıl sorun yağdır

Tavadan dökülen sıvı yağ, gider borusuna girdiğinde sıcaktır ve akıcıdır. Birkaç metre ilerledikten sonra soğur, boru cidarına yapışır ve orada kalır. Her yıkamada üzerine yeni bir katman eklenir, zamanla kesit daralır. Deterjanla yıkanan bulaşıkların bıraktığı yağ da aynı süreci besler. Bu tabaka bir noktadan sonra çay posası, pirinç ve un artığı gibi katı parçacıkları tuttuğu için tıkanma hızlanır.

Gidere kaynar su dökmek geçici bir rahatlama sağlar, çünkü yağı yumuşatır. Yağ birkaç metre ötede yeniden soğuyup yapışır; sorun yer değiştirir, ortadan kalkmaz.

Mutfak lavabosunda çoğu zaman gözden kaçan ikinci bir yük daha vardır: bulaşık makinesinin tahliye hortumu genellikle evye sifonuna bağlanır. Makine her boşalmasında yağlı ve deterjanlı suyu aynı noktaya basar. Hortum sifona olması gerekenden alçak bir kotta bağlandıysa ya da üzerinde bir kıvrım kaldıysa tahliye zorlanır; birikim hem sifonda hem hortumun içinde hızlanır. Aynı biçimde, öğütücü kullanılan evyelerde ince taneli artıklar yağla birleşerek boru cidarında sert bir kabuk oluşturabilir.

Banyo lavabosunda saç ve sabun artığı

Banyo tarafında tablo farklıdır. Saç telleri sifonun içinde birbirine dolanarak bir ağ oluşturur; sabun ve diş macunu artığı bu ağa yapışıp sertleşen bir kütleye dönüşür. Sert suyla çalışan hatlarda kireç de kütleyi taşlaştırır. Bu nedenle banyo lavabosundaki tıkanıklık genellikle sifonun hemen içinde, yani kolay ulaşılabilen bir noktada olur.

Banyolarda lavabo, duş teknesi ve küvet çoğunlukla aynı yatay gidere bağlanır. Bu ortak kolda oluşan bir birikim, tek bir armatürün sorunu gibi görünse de aslında hepsini yavaşlatır. Lavaboyu her açtığınızda duş teknesinden hava kabarcığı çıkıyor ya da gider ağzından fokurdama duyuluyorsa, tıkaç lavabo sifonunun ötesinde, bu ortak kolun içindedir. Sifonu temizlemek bu durumda yalnız birkaç günlük bir rahatlama sağlar.

Lavabo neden sürekli tıkanır: yapısal nedenler

Tıkanıklık her temizlikten kısa süre sonra geri geliyorsa neden yalnız kullanım olmayabilir. Sık karşılaşılan yapısal etkenler şunlardır:

• Yetersiz gider eğimi. Yatay gider borusu gerekenden az eğimle döşendiyse su yavaş akar, katı parçacıklar yol boyunca çöker.
• Aşırı eğim. Ters durum da sorunludur: su hızla akıp giderken katı artıkları arkada bırakır.
• Havalandırma eksikliği. Gider hattı çatı havalığıyla ya da havalandırma valfiyle nefes alamıyorsa tahliye sırasında vakum oluşur; akış yavaşlar ve sifondaki su çekilir.
• Yanlış sifon seçimi. Çok dar çaplı ya da gereğinden fazla kıvrım içeren esnek sifonlar, her kıvrımda birikim yapar.
• Boru içi pürüzlenme. Eski galvaniz veya korozyona uğramış hatlarda iç yüzey pürüzlüdür; her pürüz bir tutunma noktasıdır.
• Ortak hattaki daralma. Sorun daire içinde değil, kolon hattında ya da bina ana giderinde olabilir. Bu durumda birden fazla dairede aynı şikâyet görülür.

Sorunun daire içinde mi yoksa ortak hatta mı olduğunu ayırmanın basit bir yolu var: evdeki tüm giderleri sırayla deneyin. Yalnız bir armatür yavaşlıyorsa neden büyük olasılıkla o noktadaki sifon veya kısa bağlantı kolundadır. Mutfak, banyo ve tuvalet birlikte yavaşlıyor, alt katlarda geri kabarma yaşanıyor ya da bodrumda ıslaklık başladıysa hat gövdesinde daralma var demektir. İkinci tabloda daire içinde yapılan her temizlik kısa ömürlü kalır, çünkü asıl kesit darlığı başka yerdedir.

Tekrarı azaltan alışkanlıklar

Aşağıdaki adımlar tıkanıklık aralığını belirgin biçimde uzatır:

1. Tavadaki yağı gidere değil, ağzı kapanan bir kaba boşaltın ve katı atıkla birlikte atın.
2. Bulaşıkları yıkamadan önce tabaklardaki artıkları kâğıt havluyla silin.
3. Banyo ve mutfak giderine süzgeç takın, süzgeci her kullanımdan sonra boşaltın.
4. Ayda bir kez sifonu sökerek içini temizleyin; altına bir kova koymak yeterlidir.
5. Uzun süre kullanılmayan lavaboların suyunu haftada bir akıtın, böylece sifondaki su kurumaz.
6. Asit ve kostik esaslı açıcıları alışkanlık hâline getirmeyin; boru cidarına ve contalara zarar verirler.

Bu alışkanlıklar tıkacın oluşma hızını yavaşlatır, ancak var olan bir birikimi ortadan kaldırmaz. Boru cidarında yıllar içinde sertleşmiş bir tabaka oluştuysa akış ne yaparsanız yapın eski hâline dönmez; o hattın içeriden temizlenmesi ya da ilgili bölümün yenilenmesi gerekir. Alışkanlık değişikliğinin asıl işlevi, temizlik sonrasında kazanılan kesiti mümkün olduğunca uzun süre korumaktır.

Hangi noktada müdahale gerekir?

Sifonu temizlediğiniz hâlde su yavaş çekmeye devam ediyorsa tıkaç daha ileridedir ve elle ulaşılamaz. Aynı anda hem lavabo hem küvet gideri yavaşlıyorsa sorun ortak hatta taşınmış demektir. Gider ağzından geri koku geliyor ya da başka bir noktadan su kabarıyorsa beklemek doğru olmaz. Bu tabloda spiralin doğru çapta seçilmesi ve hattın zorlanmadan açılması gerekir; hangi durumda hangi yöntemin uygulandığını lavabo tıkanıklığı açma sayfasında görebilirsiniz. Karşıyaka ve çevresinde tekrarlayan tıkanıklık için 0531 258 81 71 numarasından durumu anlatarak başlayabilirsiniz.