Tıkanan lavabo evde nasıl açılır?

Lavabodan su çekilmediğinde ilk refleks bir açıcı şişesine uzanmak olur. Oysa evde denenebilecek yöntemlerin çoğu mekaniktir ve doğru sırayla uygulandığında kimyasala gerek kalmadan sonuç verir. Tıkanan lavabo nasıl açılır sorusuna, işe yarayan adımları ve zarar veren alışkanlıkları ayırarak cevap veriyoruz.

Önce sorunun nerede olduğunu daraltın

Müdahaleye başlamadan önce tıkanıklığın hangi noktada olduğunu anlamak gerekir. Evdeki diğer giderleri deneyin. Yalnız o lavabo yavaşlıyorsa tıkaç büyük olasılıkla sifonun içinde ya da hemen sonrasındadır; evde açılma ihtimali yüksektir. Banyodaki lavabo, duş ve klozet aynı anda etkileniyorsa sorun daire çıkışına veya kolon hattına taşınmıştır ve ev tipi yöntemlerle çözülmez.

Bir de gözle bakın: gider ağzındaki süzgeci çıkarıp fener tutun. Görünen mesafede saç yumağı ya da artık varsa maşayla veya ucu kancalanmış bir telle çekmek çoğu zaman yeterli olur.

İşe girişmeden önce birkaç dakikalık hazırlık, hem sonucu hem güvenliği iyileştirir. Lavabonun altındaki dolabı boşaltın; sifon söküleceği için orada kalan her şey ıslanır. Eldiven takın, mümkünse gözlük kullanın ve pencereyi açın. Elinizin altında geniş bir kova, eski bir havlu ve bir el feneri bulunsun. Daha önce gidere kimyasal açıcı dökülmüşse hiçbir mekanik işleme başlamayın: birikmiş suyun içinde hâlâ etkin madde bulunabilir ve pompayla oluşan sıçrama cilde zarar verir. Böyle bir durumda önce suyu dikkatlice boşaltmak, ardından bol suyla durulamak gerekir.

Tıkanan lavabo nasıl açılır: adım adım mekanik temizlik

1. Lavabodaki suyu azaltın; yalnızca pompa lastiğini örtecek kadar su bırakın.
2. Lavabonun üst kısmındaki taşma deliğini ıslak bezle sıkıca kapatın. Kapatılmazsa pompanın ürettiği basınç buradan kaçar ve etki kaybolur.
3. Çift gözlü evyede diğer gözün gider ağzını da bir tıpayla kapatın.
4. Pompayı gider ağzına tam oturtun, dik eksende kısa ve güçlü hareketlerle on beş yirmi kez bastırın. Hareketin emme yönü en az itme kadar önemlidir.
5. Su çekilmeye başladıysa sıcak suyu birkaç dakika akıtarak gevşeyen artığı hattan uzaklaştırın.
6. Sonuç alamadıysanız sifonu sökün: altına geniş bir kova koyun, somunları elle ya da uygun anahtarla gevşetin, iç yüzeyi fırçayla temizleyin.
7. Sifonu takarken contaların yuvasına tam oturduğundan emin olun ve somunları aşırı sıkmayın; plastik dişler kolay zarar görür.
8. Suyu açıp bağlantı noktalarını elinizle yoklayın. Nem hissediyorsanız contayı yeniden yerleştirin.

Kimyasal açıcılar neden riskli?

Raflardaki güçlü açıcıların çoğu kostik soda ya da sülfürik asit esaslıdır. Kısa vadede tıkacı eritebilirler; buna karşılık şu riskleri taşırlar:

• Isı açığa çıkarırlar; plastik gider borusunun ve sifon contalarının deforme olmasına yol açabilirler.
• Metal hatlarda korozyonu hızlandırırlar. Pürüzlenen iç yüzey yeni birikimlerin tutunmasını kolaylaştırır.
• Tıkaç tamamen açılmazsa kimyasal boruda bekler. Sonrasında pompa kullanan ya da sifonu söken kişi için sıçrama tehlikesi oluşur.
• Farklı ürünleri arka arkaya dökmek en tehlikeli durumdur; asit ve baz esaslı ürünler tepkimeye girip zararlı gaz açığa çıkarabilir.
• Saç yumağı ve sertleşmiş yağ tabakası gibi mekanik tıkaçlarda genelde yüzeysel bir kanal açarlar, sorun birkaç gün içinde geri döner.

Sıcak su ile karbonat ve sirke birleşimi çok daha zararsızdır ama etkisi de sınırlıdır: hafif yağ birikintisini gevşetir, sertleşmiş bir tıkacı çözmez. Bu karışımı kullanacaksanız kaynar su yerine sıcak su tercih edin; plastik gider borularında ve sifon contalarında kaynar su tekrarlandığında biçim bozukluğu yapabilir. Karışımı döktükten sonra en az yarım saat beklemek, ardından bol ılık suyla durulamak yeterlidir.

Sık yapılan hatalar

Pompayı çok az suyla kullanmak etkiyi düşürür; lastiğin altında hava kalırsa basınç tıkaca ulaşmaz. Teli zorlayarak ilerletmek porselen gider ağzını çizebilir, esnek sifonu delebilir. Bir başka yaygın hata, sifonu söktükten sonra contayı ters takmaktır; tıkanıklık açılır ama alt dolapta damlama başlar. Çamaşır suyunu açıcı sanarak dökmek de sonuç vermez; dezenfeksiyon sağlar, tıkacı çözmez.

Mutfakta sık rastlanan bir hata da bulaşık makinesinin tahliye hortumunu unutmaktır. Evye sifonu söküldüğünde bu hortumun bağlantısı da açılır; makine o sırada çalışıyorsa dolabın içine su boşalır. Sifonu takarken hortumun eski yerine, kıvrım kalmayacak biçimde bağlanması gerekir. Çift gözlü evyelerde bir başka ayrıntı, iki gözü birleştiren ara parçadır: yanlış takıldığında su bir gözden diğerine geçer ve tıkanıklık açılmış olsa bile lavabo dolmaya devam eder.

Son olarak, aynı yönteme ısrarla devam etmek de zarar verebilir. Pompa iki üç denemede sonuç vermediyse dördüncüsü de vermez; ısrar, eski gider bağlantılarında contaların yerinden oynamasına yol açar. Bu noktada yöntem değiştirmek, yani sifonu sökmek daha doğrudur.

Nerede durmalısınız?

Pompa ve sifon temizliği sonuç vermediyse tıkaç daha ileride demektir; hattın doğru çapta spiralle açılması gerekir. Spiralin aşırı zorlanması eski borularda çatlak açabileceği için bu aşamada deneme yanılma yapmamak daha güvenlidir. Birden fazla giderin aynı anda yavaşlaması, gider ağzından geri su gelmesi veya bodrumda ıslaklık görülmesi durumunda ise sorun bina hattındadır. Bu tablolarda tıkanıklık açma hizmetiyle hattın uygun ekipmanla açılması hem daha hızlı hem de tesisat açısından daha az riskli olur.