Su basıncı neden düşer?

Duşun altında suyun birden incelmesi ya da mutfak musluğunun eskisi gibi akmaması, evde en çok şikâyet edilen tesisat konularından biridir. Su basıncı neden düşer sorusunun tek bir cevabı yoktur: sorun kimi zaman perlatörde biriken bir avuç kireç kadar küçük, kimi zaman dairenin tamamını etkileyen bir hat arızası kadar geniştir. Doğru yaklaşım, aramayı musluğun ucundan başlatıp adım adım hattın gerisine doğru genişletmektir.

İlk ayrım: tek nokta mı, evin tamamı mı?

Herhangi bir parçaya dokunmadan önce sorunun sınırını çizmek, gereksiz sökme işlemlerinin önüne geçer. Evdeki tüm muslukları tek tek açıp gözlemleyin.

• Yalnızca bir musluk zayıf akıyorsa: perlatör, duş başlığı, o noktanın köşe vanası ya da esnek bağlantı hortumu ilk bakılacak yerlerdir.
• Yalnızca sıcak su zayıfsa: sorun sıcak su üretim tarafında ya da sıcak hattın kendisindedir; soğuk hat sağlıklı demektir.
• Evin tamamı zayıfsa: daire girişindeki vana, tortu filtresi, kolon hattı, hidrofor ya da şebeke tarafı gündeme gelir.
• Basınç yalnızca belirli saatlerde düşüyorsa: binadaki eş zamanlı kullanım ya da şebekedeki günlük dalgalanma öne çıkar.

Basınç mı düşük, debi mi yetersiz?

Günlük dilde bu ikisi aynı şeymiş gibi kullanılır, oysa tesisatta farklı büyüklüklerdir. Basınç, suyun boru cidarına uyguladığı kuvvettir; debi ise birim zamanda geçen su miktarıdır. Basınç yeterli olduğu hâlde kesiti daralmış bir borudan az su geçebilir; aynı şekilde bol su veren ama basıncı düşük bir hatta duş başlığı istenen etkiyi vermez. Musluğu sonuna kadar açtığınızda su kalın ama isteksiz akıyorsa basınç, ince ve cılız akıyorsa daha çok kesit daralması sorgulanır. Bu ayrım hangi parçaya bakılacağını doğrudan belirler.

Su basıncı neden düşer? Sık karşılaşılan nedenler

• Perlatör ve duş başlığı tıkanması: Musluk ucundaki elekte biriken kireç ve tortu, akışı gözle görülür biçimde kısar. Tesisatta en sık rastlanan ve en kolay çözülen nedendir.
• Köşe vanasının tam açık olmaması: Bir tadilat ya da makine montajı sonrası yarım bırakılan vana, o noktada kalıcı bir kısıtlama yaratır.
• Tortu filtresinin dolması: Daire girişindeki filtre kartuşu zamanla dolar. Değişmediğinde tüm evi etkileyen bir darboğaza dönüşür.
• Boru içi kesit daralması: Eski galvaniz hatlarda pas ve kireç, boru iç çapını yıllar içinde daraltır. Bu tip hatlarda basınç kademeli olarak düşer, aniden değil.
• Gizli su kaçağı: Hattın bir noktasından sürekli su kaçıyorsa uç noktalara ulaşan basınç azalır. Fatura artışı ve duvarda nem eşlik ediyorsa bu ihtimal öne çıkar.
• Hidrofor arızası: Basıncı pompanın sağladığı binalarda pompa, presostat ya da genleşme tankı kaynaklı arızalar doğrudan musluğa yansır.
• Kot farkı ve kat yüksekliği: Yüksek kotta ya da üst katlarda şebeke basıncı tek başına yetmeyebilir; bu bir arıza değil, tasarım eksikliğidir.

Yalnızca sıcak suda basınç düşükse

Şofben ve kombilerde sıcak kullanım suyu, plakalı eşanjörün dar kanallarından geçer. Bu kanallar kireç tuttuğunda soğuk su normal akarken sıcak su incelir. Cihaz çıkışındaki filtre ve termostatik bataryaların kartuşu da benzer şekilde tıkanabilir. Böyle bir tabloda tesisat hattını sökmeden önce cihaz tarafının kontrol edilmesi gerekir.

Yamaçtaki binalarda basınç meselesi

Karşıyaka gibi sahilden yamaca doğru yükselen bir dokuda, aynı şebeke hattı farklı kotlardaki binalara farklı basınçla ulaşır. Yamanlar ve Dedebaşı gibi yüksek kotlu mahallelerde alt katlarda sorun yaşanmazken üst katlarda su incelebilir. Bu noktada çözüm, hattı kurcalamak değil, depo ve hidrofordan oluşan bir basınçlandırma düzeni kurmak ya da mevcut düzeni doğru ayarlamaktır.

Aynı binada alt katlarda basınç normalken üst katlarda düşüyorsa sorun genellikle dairelerin içinde değil, ortak kolonda veya basınçlandırma grubundadır. Böyle bir tabloyu tek dairede çözmeye çalışmak sonuç vermez; değerlendirmenin bina genelinde yapılması gerekir. Sabah ve akşam gibi kullanımın yoğunlaştığı saatlerde belirginleşen düşüşler de aynı yöne işaret eder.

Adım adım kontrol listesi

1. Tüm muslukları sırayla açın ve sorunun tek noktada mı yoksa evin genelinde mi olduğunu belirleyin.
2. Zayıf akan musluğun perlatörünü sökün, kireç çözücüde beklettikten sonra durulayıp tekrar takın.
3. Lavabo ve klozet altındaki köşe vanalarının sonuna kadar açık olduğunu doğrulayın.
4. Daire girişindeki ana vanayı ve varsa tortu filtresini kontrol edin; filtre kartuşu koyulaşmışsa değişmelidir.
5. Sıcak ve soğuğu ayrı ayrı deneyin. Fark yalnızca sıcak taraftaysa cihaz kaynaklı bir sorun aranır.
6. Tüm musluklar kapalıyken sayacın dönüp dönmediğine bakın; dönüyorsa hatta kaçak var demektir.
7. Bina hidroforlu ise manometredeki değerin sürekli düşüp düşmediğini ve pompanın ne sıklıkla devreye girdiğini gözleyin.

Hidrofor ve depo tarafındaki arızalar

Basıncı pompa sağlıyorsa, arıza da çoğunlukla bu grubun içindedir. Membranlı genleşme tankındaki hava ön yükü zamanla azaldığında pompa çok kısa aralıklarla devreye girip durur; musluktan gelen su atarak akar. Presostatın kalkma ve durma değerleri kaymışsa basınç istenen seviyeye hiç ulaşmaz. Deponun çıkışındaki çek valf tutmadığında ise basınçlandırılan su geri kaçar ve pompa boşuna çalışır. Depo şamandırasının ayarsız kalması da deponun yeterince dolmamasına, dolayısıyla akşam saatlerinde suyun kesilmesine yol açar.

Bu kontrollerden sonuç alamadıysanız ya da sorun doğrudan pompa grubuna işaret ediyorsa, hidrofor ve su deposu servisi kapsamında sistemi yerinde inceleyebiliriz. Ölçüm sonrası hangi parçanın ayar, hangisinin değişim gerektirdiği ayrı ayrı aktarılır.