Tesisattan ses gelmesinin nedenleri

Gece yarısı duvardan gelen bir vuruntu ya da musluğu açtığınızda başlayan ince bir tıslama, çoğu zaman rahatsız edici bir ayrıntı olarak görülür. Oysa tesisattan ses gelmesi, hattın size verdiği bir bilgidir: bir yerde basınç dengesi bozulmuş, bir boru serbest kalmış ya da bir kesit daralmıştır. Sesin karakterini tarif edebilmek, nedenini bulmanın yarısıdır.

Sesin türü nedeni ele verir

Aynı tesisat farklı koşullarda tamamen farklı sesler çıkarır. Aşağıdaki ayrım, aramayı hangi yönde daraltmanız gerektiğini gösterir.

• Tok bir vuruntu, çekiç sesi: Genellikle su kesildiği anda duyulur. Basınç dalgasının boruyu zorlaması anlamına gelir.
• İnce tıslama, fısıltı: Su akarken sürer, kapatınca kesilir. Bir yerde kesitin daraldığını ve suyun hızlandığını gösterir.
• Uğultu, titreşim: Duvardan ya da zeminden gelir, cihaz çalıştıkça artar. Kaynağı çoğunlukla pompa ya da vana titreşiminin yapıya iletilmesidir.
• Gurultu, kabarcık sesi: Gider tarafındadır. Su tahliye edilirken hattın hava alıp veremediğine işaret eder.
• Çıtırtı, tıkırtı: Sıcak su akıtıldıktan sonra başlar, kısa sürer. Isınan borunun genleşip yuvasında hareket etmesidir.

Ses basınçlı hattan mı, tahliye tarafından mı geliyor?

Sesi doğru adrese yönlendirmenin en pratik yolu, onu ne zaman duyduğunuza bakmaktır. Musluk, duş ya da beyaz eşya su alırken çıkan sesler temiz su hattına aittir; bu hat basınç altındadır ve sorunları da basınçla ilgilidir. Buna karşılık küvet boşalırken, sifon çekildiğinde veya bulaşık makinesi suyunu tahliye ederken duyulan sesler gider hattındandır. Gider hattı basınçsız çalışır, oradaki sesler akış ve hava dengesizliğinden doğar. İki hattın çözümleri birbirine benzemediği için bu ayrımın baştan yapılması gerekir.

Su darbesi: en çok karşılaşılan neden

Boruda hareket hâlindeki su bir kütledir ve aniden durdurulduğunda enerjisi basınç dalgasına dönüşür. Çamaşır ve bulaşık makinelerinin solenoid valfleri suyu bir anda keser; tek kollu bataryayı hızlıca kapatmak da benzer etki yaratır. Ortaya çıkan dalga boru boyunca ilerler, dirseklere ve kelepçelere çarparak duyduğunuz vuruntuyu oluşturur.

Bu darbe yalnızca gürültü değildir. Tekrarlandıkça ek yerlerini, rakorları ve conta yüzeylerini yorar; zamanla sızıntı olarak geri döner. Çözüm tarafında ise üç başlık öne çıkar: hattın uygun noktasına darbe emici konulması, şebeke basıncı yüksekse basınç düşürücü ile sınırlanması ve boru kelepçelerinin gözden geçirilmesi.

Tesisattan ses gelmesinin diğer nedenleri

• Kısmen kapalı vana: Yarı açık bırakılmış bir vanadan geçen su hızlanır ve sürekli bir tıslama üretir. Ses, vana tam açıldığında kesiliyorsa neden bulunmuş demektir.
• Yüksek şebeke basıncı: Basınç arttıkça akış hızı ve dolayısıyla akış gürültüsü artar. Bataryalar sert kapanır, darbe olasılığı yükselir.
• Gevşemiş boru kelepçesi: Duvar ya da asma tavan içinde serbest kalan boru, su geçerken yüzeye vurur. Ses genelde tek bir noktadan gelir ve el ile bastırıldığında değişir.
• Hatta sıkışan hava: Su kesintisi sonrası ilk açılışta hırıltı ve tükürerek akma görülür. Muslukları sırayla açıp havayı tahliye etmek çoğu durumda yeterlidir.
• Rezervuar doldurma valfi: Sifonu çektikten sonra süren ıslık benzeri ses, hazneyi dolduran valften gelir. Valfin kireçlenmesi bu sesi belirginleştirir.
• Pompa titreşimi: Hidrofor grubunun titreşimi esnek bağlantı ve titreşim takozu kullanılmadığında doğrudan yapıya geçer. Bu durumda ses tüm kolon boyunca duyulur.
• Gider havalandırmasının yetersizliği: Havalık borusu tıkalı ya da hiç yoksa, tahliye sırasında oluşan emme sifon suyunu çeker. Gurultunun ardından gelen koku bu ihtimali güçlendirir.

Sesi azaltmak için alınabilecek önlemler

• Beyaz eşya bağlantısına darbe emici: Makinelerin bağlandığı noktaya konulan küçük bir emici, valf kapandığı anda oluşan dalgayı yutar.
• Basıncın sınırlanması: Şebeke basıncı yüksekse daire girişine takılan basınç düşürücü hem sesi hem conta yıpranmasını azaltır.
• Kelepçelerin gözden geçirilmesi: Boruyu tutan kelepçelerin lastik yataklı olması, titreşimin yapıya geçmesini önemli ölçüde keser.
• Bataryaları yavaş kapatmak: Kolu bir anda kapatmak yerine son bölümde yavaşlatmak, evde uygulanabilecek en basit önlemdir.
• Pompa altına titreşim takozu: Hidrofor grubunun zemine doğrudan oturması, uğultunun bütün kolonda duyulmasının başlıca nedenidir.
• Havalık hattının kontrolü: Gider tarafındaki gurultuda ilk iş, havalandırma borusunun açık olduğunu doğrulamaktır.

Sesi ciddiye almanız gereken durumlar

1. Vuruntu her su kesilişinde tekrarlıyor ve zamanla şiddetleniyorsa.
2. Sesin geldiği bölgede duvarda nem lekesi, kabarma ya da boya atması varsa.
3. Tüm musluklar kapalıyken bile hattan akış sesi duyuluyorsa; bu, kaçak ihtimalini akla getirir.
4. Gider tarafındaki gurultuya kanalizasyon kokusu eşlik ediyorsa.
5. Pompa uğultusu, pompanın çok kısa aralıklarla durup çalışmasıyla birlikte görülüyorsa.

Kaynağı nasıl daraltırsınız?

Sesi duyduğunuz anı not etmek, aramayı ciddi biçimde kısaltır. Yalnızca çamaşır makinesi su alırken oluşan bir vuruntu ile yalnızca duş açıldığında başlayan bir tıslama, bambaşka yerlere işaret eder. Daire girişindeki ana vanayı kapatıp sesi yeniden dinlemek de faydalıdır: ses devam ediyorsa kaynak dairenin dışında, kolon ya da ortak hat üzerindedir. Apartman genelinde birden fazla dairenin aynı sesten şikâyetçi olması da bu yönü destekler.

Kaynağı belirleyemediğiniz ya da ses giderek arttığı durumlarda hattın açılmadan dinlenmesi gerekir. Tesisat tamiri hizmetimizde önce sesin çıktığı bölge daraltılır, ardından yalnızca gerekli noktaya müdahale edilerek gereksiz kırım yapılmasının önüne geçilir.